• 07 Haziran 2020, 10:04:31

Kullanıcı adınızı, şifrenizi ve aktif kalma süresini giriniz

Gönderen Konu: Çöllerin Sevimli Yaratýklarý  (Okunma sayısı 571 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı Renanet

  • UzMaN ÜYE
  • ***
  • İleti: 1959
  • Teþekkür 15
Çöllerin Sevimli Yaratýklarý
« : 21 Kasım 2012, 14:53:27 »


Çöllerin sevimli sosyal yaratýklarý MÝRKETLER

(Zeynep Sevde Paksu)



KISA BACAKLARIYLA sevimli bir uyum saðlayan otuz cm’lik ince uzun vücudu, bir mirketi size hemen tanýtýr. Ayaða kalkýp da etrafý gözetlemeye baþladýðýnda, minyatür bir kanguruyu andýran mirketler, kulaklarýný içine toz kaçmamasý için kapatabilen yegâne hayvanlardýr. Güney Afrika’nýn çöllerinde yaþayan bu sevimli hayvanlarýn en þaþýrtýcý özelliði ise sosyal hayatlarýdýr. Çoðumuzun hayatýnda eksik olan yardýmlaþma, iþbölümü gibi özellikler, mirketlerin hayatýna derinlemesine iþlemiþtir.
Mirketler, uçsuz bucaksýz çölde, kabileler hâlinde yaþarlar. Bu kabilelerdeki mirket sayýsý kýrký bulabilir. Yolculuða çýkacaklarý zaman birkaç kabile bir araya gelir. Eðer az sayýda mirket yola çýkarsa bir tehlikeyle karþýlaþmalarý kaçýnýlmazdýr. Kabilelerde her mirket önemli bir role sahiptir. Bu roller bebek bakýcýlýðýndan, nöbetçilikten tutun da öðretmenliðe kadar uzanýr. Mirketlerin bu rolleri üstlenmesi de hormonal deðiþikliklere ve yuvadaki þartlara göre deðiþir. Meselâ, yiyecek konusunda sýkýntý varsa nöbetçi mirketlerin sayýsý azaltýlýr ve yiyecek arayan ekipler takviye edilir.

Mirketler oldukça demokratik bir kabile yapýsýna sahiptirler. Her kabilenin bir diþi ve bir erkek reisi bulunur. Bu iki reis, kabilenin yaþayacaðý alanýn sýnýrlarýný belirler. Reisler bir bakýma kabiledeki mirketlerin anne-babasý da sayýlabilir. Çünkü çiftleþme görevi bu iki mirkete aittir. Diþi reis öldüðünde veya baþýna birþey geldiðinde, erkek reis kardeþ kabilelerden birinden bir eþ alýr. Ama asla rakip kabilerle aralarýnda kýz alýþveriþi olmaz!

Diþi reis bir yavru dünyaya getirdiðinde, en fazla iki hafta bebekle ilgilenir. Tabii, bu sürede yardýmcý mirketler anneyi hiç yalnýz býrakmaz. Ondan sonra yavrunun eðitimi, beslenmesi tamamen diðer mirketlere kalmýþtýr. Bundan sonra bebek ilk bakýcýnýn eline, ardýndan da küçük mirketi yiyecek arama ve korunma konularýnda eðitecek olan öðretmen mirkete teslim edilir. Bu süre içinde anne mirket asla nöbetçilik, yiyecek aramasý ve bebek bakýcýlýðý yapmaz. Çünkü dinlenmesi ve gücünü geri kazanmasý gerekmektedir.

Her mirket kabilesinin çölde kendisine ait bir bölgesi bulunur. Bölgenin belirlenmesi, kabilenin büyüklüðüne ve yerleþilecek alanýn verimliliðine baðlýdýr. Bu belirlemeyi kabilenin reisi yapar. Reis bölgeyi seçtikten sonra çenesinden akan bir sývýyla bölgenin sýnýrlarýný çizer. Mirketler, uzun týrnaklý pençeleriyle kazdýklarý yeraltý yuvalarýnda yaþarlar. Bu yuvalar, sayýsý yetmiþi bulan kapýlarý, acil çýkýþ delikleri, uyuma odalarý, tünelleriyle tam bir sanat harikasýdýrlar. Her kabilenin kendisine ait bölgesinde 6-15 tane arasýnda yuvasý bulunur. Tehlikeli durumlarda kullanýlmak üzere, bölgenin çeþitli yerlerinde kaçýþ delikleri vardýr. Kaçýþ deliklerinin sistemi, yuvalar arasýndaki gizli tüneller ve giriþlerden oluþur. Kabileler, bir veya iki günde bir yuva deðiþimi yapar. Sadece doðacak yavrular için hazýrlanmýþ yuva sabit kalýr.

Mirketlerin en hassas olduklarý konu sýcaklýktýr. Bünyeleri çölün sýcak havalarýna alýþýk olduðu için soðuða asla dayanamazlar. Bu yüzden ýsýnmak için farklý farklý özellikler geliþtirmiþlerdir. Uyuma odalarýný yerin en az iki metre altýna yaparak sýcaklýðýn hep sabit kalmasýný saðlarlar.

Mirketler, günün ilk ýþýklarýný karþýlamak için erkenden uyanýrlar ve yuvalarýndan dýþarý çýkarlar. Her zaman, yuvadan ilk çýkan mirket, önceki gece yuvaya en son gelendir. Bu mirket yuvadan çýkar çýkmaz, bölgede tehlike olup olmadýðýný kontrol eder. Kontrol iþlemi bittikten sonra, yavaþ yavaþ bütün mirketler gayzeri andýran bir gösteriyle, farklý giriþlerden çýkmaya baþlarlar. Uykudan kalkar kalkmaz güneþ banyosu yaparlar. Bunu yaparken hep birlikte güneþe karþý dönerek karýnlarýný güneþ paneli gibi kullanýrlar. Güneþ banyosundan sonra, en aç olan mirket yiyecek aramaya koyulur. Böylelikle yiyecek arama iþlemi baþlar. Gün boyu reis mirket, havanýn hangi iþlem için uygun olduðuna, yuva deðiþimi olup olmayacaðýna karar verir. Diðer mirketler de reisin emirlerine göre hareket ederler. Güneþ yükselmeye baþlayýp da sýcaklýk yükseldiðinde mola verilir. Dinlenme süreleri günün uzunluðuna göre deðiþir—uzun günlerde molalar da uzun, kýsa günlerde molalar da kýsadýr. Moladan sonra yiyecek aramasý devam eder. Ýster oyun oynasýnlar, ister yiyecek arasýnlar veya mola versinler, her zaman kabilenin baþýnda bir nöbetçi bulunur ve tehlikelere karþý diðerlerini uyarýr. Gün batýmýndan biraz evvel herkes yuvasýna çekilir. Gece olduðunda bütün mirketler birbirlerine sarýlarak uyurlar.

Bu sosyal hayvanlarýn mutfaðý da en az kendileri kadar ilginçtir. Tipik bir mirket mutfaðý cýrcýr böcekleri, çekirgeler, kertenkeleler, küçük yýlanlar, kuþlar, yumurtalar ve buna benzer “iþtah açýcý” malzemelerden oluþur. Özellikle böcekler mirketler için oldukça iyi bir yiyecek kaynaðýdýr; çabuk çoðaldýklarý için tükenme gibi bir sorun yaþanmaz. En sevdikleri yiyecekler ise karýnca larvalarý ve zehirli akreplerdir. Fakat mirketlerin dostu olan böcekler de vardýr. Onlar mirketlerle ayný yuvada yaþarlar ve mirketlerin dýþkýlarýyla beslenirler. Mirketler de hiçbir zaman bu böceklere dokunmazlar.

Mirketlerin bu sosyal yaþantýlarýnda kendilerine has iletiþim yöntemleri vardýr. Kokular yayarak, sesle ve vücut diliyle olmak üzere üç farklý yolla haberleþirler. Sayýsý yirmiyi geçkin farklý sesleriyle kayýp haberlerini, yeni doðan bebek müjdelerini, nöbetçi sinyallerini ve daha birçok olayý birbirlerine iletirler. Mirketler arasýnda en yüksek sesi, yeni yiyecek aramayý öðrenen bebekler, büyüklerinden daha fazla yemek bulduklarýnda çýkarýr.

Çok düzenli bir yaþantýya sahip olan mirketlerin hayatlarýnda zaman zaman pürüzler de çýkar. Reisin damarýna dokunan kabileler olursa, anýnda savaþ ilân edilir. Ýki kabile savaþ için karþý karþýya geldiðinde, ilk önce savaþçýlar düþmana kuvvetli görünmek için tüylerini kabartýrlar ve ayak parmaklarýnýn üstünde yükselirler. Ayrýca bol gürültü çýkarmayý da ihmal etmezler. Savaþ sýrasýnda üç mirket birden düþmanýn üzerine çullanýr ve rastgele vurmaya baþlar. Uzaktan bu kavga büyük bir toz yýðýný gibi görünür. Savaþ sýrasýnda veya savaþýn bitmesine yakýn, reis mirket, havanýn gidiþatýný, askerler arasýnda kayýp olup olmadýðýný ve zaferi kimin kazanacaðýný tesbit etmek için birkaç dakika etrafý seyreder. Savaþýn sonunda kim kazanýrsa mutlaka birbirlerini tebrik eder, kucaklaþýrlar ve birbirlerine güven verici iþaretler yaparlar.

Bu sevimli hayvanlardan birini evinizde beslemeye kalkarsanýz, mirket sizi ve ailenizi öyle benimseyecektir ki, kendi kabilesinin üyeleri sayacaktýr. Ama bunun sizin için bir kâbusa dönüþmesi ihtimali çok fazladýr; çünkü evinize gelen misafirlerinizi baþka bir kabilenin aniden baskýn düzenleyen üyeleri sanýp onlara saldýracaktýr. Misafir aðýrlamayý sevmeyen aileler için evde mirket beslemek mükemmel bir çözüm(!).


Bir  çiçekte gördügüm gülüþüne hasret bir ömür....
Bakýþlarýnýn  sýzlattigi yüregime gömdüðüm
Ömrüm sana  özlem dolu sözler göndersede sana yalnýz sana özel  sözlerin anlamlarýyla hitap etmeyi  bir ömre  bedel isterdim....

Cenan

  • Ziyaretçi
Çöllerin Sevimli Yaratýklarý
« Yanıtla #1 : 21 Kasım 2012, 16:53:57 »
Tevafuka bakýn bende bugünlerde "mirket nedir?" diye düþünüp duruyor ama google bakmayý unutuyordum.
Vesileniz ile öðrenmiþ olduk ALLAH razý olsun.