• 20 Şubat 2020, 20:47:43

Kullanıcı adınızı, şifrenizi ve aktif kalma süresini giriniz

Gönderen Konu: Pusulanýn Ýcadý  (Okunma sayısı 469 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı __MiM__

  • __HiÇ__
  • *****
  • İleti: 9638
  • Teþekkür 51
Pusulanýn Ýcadý
« : 12 Ocak 2010, 14:18:46 »
  Pusulanýn Ýcadý

Karalar gözden kaybolduktan sonra, denizde artýk deneysel kurallara dayanýlarak yol bulmak ve bunu sürdürmek imkânsýzdý. Bilimsel tekniðe baþ vurmak zorunlu olmuþtu. Gidilecek mesafe çok uzak oldu mu, dünyanýn küresel yüzeyi düz bir planda gösterilemiyordu. Bu nedenle, gemiciler son çare olarak XVI. yüzyýla kadar kullanýlacak "Yer yuvarlaðý"na baþ vurdular; artýk geminin bulunduðu yer, enlem ve boylamlara göre belirlenmekteydi.


Bunun için de X. yüzyýlda Araplardan gelme usturlaplar kullanýlmakta; bunlarla yýldýzlarýn yükseltisi bulunarak kabaca bir enlem-boylam tayini yapýlmaktaydý. Ne var ki, boylam hesaplarýnda birkaç dereceye varan hatalar yapýldýðýndan, iþler karýþýyordu. Gemiciler, bu çocukluk çaðýndaki yöntemlerle kalmýþ olsalardý, kýyýlardan uzaklaþmaya dünyada cesaret edemezlerdi. Ama neyse ki, ellerinde pusula vardý.

"Pusula": Ýþte bir Çin icadý daha! Isýn sülâlesi zamanýnda (265-419), Çinliler mýknatýslý bir iðne sayesinde "Güney"i belirleyebiliyorlardý. Ýðnenin bu özelliðinden yararlanmak için 424'te "Mýknatýslý arabalar" yapýldý. Bu arabalar, dikey bir eksen çevresinde dönen bir heykel taþýmaktaydý. Heykel, içinde gizli bulunan bir mýknatýsýn etkisiyle hep güneye dönük dururdu.

Çinlilerin kendilerine mal ettikleri bu icadýn gerçek mucitleri Normanlardýr. Bunlar, 874'te Ýzlanda'yý fethetmiþler; 932'de Grönland'ý keþfetmiþler ve 1000 yýlýnda -yani Kolomb'dan beþ yüzyýl önce- Amerika'ya ayak basmýþlardý. Pusulaya sahip olmasalardý, bu olaðanüstü baþarýlara nasýl ulaþabilirler, açýk denizlerde binlerce millik mesafeleri nasýl aþabilirler ve hareket ettikleri noktaya nasýl dönebilirlerdi?

Her neyse, Fransa'da pusuladan ilk olarak 1200'de söz edilmeye baþlandý. Bunu, 1207'de Ýngiltere ve 1213'te Ýzlanda izledi. Pusulanýn ilkel bir yapýsý vardý o zamanlar. Ýlk önemli geliþmeyi gerçekleþtiren Pierre de Maricourt oldu (1269). Ýðneyi bir mile geçirdikten sonra, bunu bir yaný saydam ve derecelenmiþ bir kutunun içine yerleþtirdi. Böylece gemicilerin pergeli halini alan bu gereç, artýk onlara etkili bir rehber olabilecek; bilinmeyen denizlere açýlmalarýný ve büyük keþifler çaðýný açmalarýný saðlayacaktý.

Bana öyle bir resim çiz ki... Gözlerim açýkken deðil, kapatýnca göreyim!


There are no comments for this topic. Do you want to be the first?