• 25 Şubat 2020, 11:57:26

Kullanıcı adınızı, şifrenizi ve aktif kalma süresini giriniz

Gönderen Konu: Saadabad Paktý  (Okunma sayısı 432 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı __MiM__

  • __HiÇ__
  • *****
  • İleti: 9638
  • Teþekkür 51
Saadabad Paktý
« : 26 Ocak 2010, 10:01:43 »
Saadabad Paktý
Ýtalya´nýn Habeþistan´ý iþgali ile Doðu Akdeniz´de ortaya çýkan Ýtalyan tehlikesi Türkiye´yi bir yandan Ýngiltere´ye baðlanmaya götürürken, öte yandan Orta Doðu devletleriyle de bir takým savunma tedbirleri almaya götürmüþtür.

Ýtalya-Habeþ anlaþmazlýðýnýn ortaya çýkmaya baþladýðý ilk günden itibaren Ýtalya, yayýlma ve sömürgecilik istekleri konusunda daha açýk konuþmaya baþlamýþ ve bu isteklerin toplandýðý alanlar olarak Asya ve Afrika adý da sýk sýk söylenir olmuþtur. Afrika deyimi ile neyin kastedildiði belliydi. Ýtalya´nýn bu kýtada eskiden beri emelleri ve topraklarý vardý. Fakat Asya ile anlatýlmak istenen topraklar nereleriydi?

Herhalde Uzakdoðu veya Hindistan deðildi. Ýtalya´nýn coðrafya durumu dolayýsýyla, Asya topraklarý da olsa olsa Anadolu ve komþularý olabilirdi. Kaldý ki, Ýtalya´nýn Habeþistan´a yerleþmesiyle, þimdi Arap yarýmadasý ve daha yukarýdaki memleketler de tehdit altýna giriyordu. Þu halde Ýtalya´nýn Habeþistan´a girmesiyle Orta Doðu bölgesi de kritik bir durum alýyordu.

Bu durumu, baþta Türkiye olmak üzere diðer Orta Doðu devletleri de görmüþlerdi. Balkanlar üzerindeki Bulgar ve Ýtalyan tehlikeleri dolayýsýyla nasýl Balkan Antantý denen savunma sistemi kurulmuþ ise, þimdi Orta Doðu´ya yönelen Ýtalyan tehlikesi için de böyle bir savunma sistemi kurmak zorunluydu.

Bu düþünceler, daha Ýtalya-Habeþ anlaþmazlýðýnýn baþýnda Orta Doðu memleketlerine egemen olmuþ ve Ýran´ýn teþebbüsü üzerine, Cenevre´de 2 Ekim 1935´de Türkiye, Ýran ve lrak arasýnda üçlü bir antlaþma parafe edilmiþti. Türkiye tarafýndan hararetle desteklenen bu anlaþmayý gerçek alanýna sokmak hemen mümkün olmadý. Çünkü Ýran ile Irak arasýnda sýnýr anlaþmazlýðý ile Türkiye ile Ýran arasýnda da bazý meseleler vardý. Zorlama tedbirleri konusunda Ýtalya´nýn aldýðý tehditkâr durum ve Habeþistan´ýn istilasýný gerçekleþtirmesi, bu devletleri birbirine daha fazla yakýnlaþtýrdý. Bu arada Türkiye komþularýyla olan münasebetlerini sýkýlaþtýrdý.

1937 yýlýnda Ýran ile çeþitli iþbirliði konularýnda birçok anlaþmalar yapýlarak, iki devlet arasýndaki dostluk kuvvetlendirildi. 5 Haziran 1926´da Irak ile imzalanan ve süresi biten Dostluk Antlaþmasý 1937 Nisanýnda yenilendi ve süresi uzatýldý. Ayný anda, 7 Nisan 1937´de Türkiye ile Mýsýr arasýnda "bozulmaz barýþ ve samimi ve daimi dostluk antlaþmasý" imzalandý.

Nihayet Ýran ile Irak arasýndaki sýnýr anlaþmazlýðý da çözümlenince, 1935´de parafe edilmiþ olan antlaþmayý imzalamak için herhangi bir engel kalmýyordu. Bu arada bu anlaþmaya Afganistan´ýn da katýlmasý saðlanmýþtý. Bunun üzerine, 8 Temmuz 1937´de Tahran´da Saadabad Sarayý´nda, Türkiye, Ýran, Afganistan ve Irak arasýnda Saadabad Paktý adýný alan antlaþma imzalandý.

Beþ yýl için imzalanan bu dörtlü antlaþma ile taraflar, aralarýndaki dostluk münasebetlerini devam ettirmeyi, Milletler Cemiyeti ve Kellogg Paktý´na baðlý kalmayý, birbirlerinin iç iþlerine karýþmamayý, ortak sýnýrlarýna saygý göstermeyi, ortak çýkarlarýný ilgilendiren meselelerde birbirlerine danýþmayý, birbirlerine karþý herhangi bir saldýrý hareketine giriþmemeyi ve saldýrma amacýný güden hiçbir siyasal kombinezona katýlmamayý taahhüt ediyorlardý.

Böylece Türkiye, Balkan Antantý ve Saadabad Paktý ile, batýda ve doðuda bir güvenlik sistemi kurmuþ ve kendisi için önemli olan bu iki bölgede barýþ politikasýný kuvvetlendirmiþ oluyordu.

Bana öyle bir resim çiz ki... Gözlerim açýkken deðil, kapatýnca göreyim!


There are no comments for this topic. Do you want to be the first?