• 25 Şubat 2020, 11:01:44

Kullanıcı adınızı, şifrenizi ve aktif kalma süresini giriniz

Gönderen Konu: Wilson Ýlkeleri  (Okunma sayısı 454 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı __MiM__

  • __HiÇ__
  • *****
  • İleti: 9638
  • Teþekkür 51
Wilson Ýlkeleri
« : 26 Ocak 2010, 10:06:44 »
Wilson Ýlkeleri
1918 yýlýnýn baþýnda, tüm uluslarda savaþa karþý býkkýnlýk ve barýþ özlemleri açýkça görülüyordu. Milyonlarca insan ölmüþ, açlýk ve sefalet tüm Avrupa´yý etkilemiþti.

1. Dünya Savaþý´nda ise hangi tarafýn kazandýðý kesin belli olmamakla beraber, savaþ uzadýkça Ýtilaf Devletleri´nin kazanacaðý görülüyordu. 1917 yýlýnda Almanya ve Avusturya´nýn barýþ giriþimleri ile Ýtilaf Devletleri´nin barýþ koþullarýný aðýrlaþtýrmak istemeleri yüzünden baþarýlamamýþtý. Ýþte bu ortam içerisinde Baþkan Wilson, barýþýn esaslarýný saptayan "14 Nokta" sýný açýkladý.

8 Ocak 1918´de Kongre´ye gönderdiði mesajda, barýþýn ve ondan sonra dünya da demokrasinin ve küçük milletlerin baðýmsýzlýðýnýn esaslarýný saptamaya çalýþýyordu. Baþkan Wilson´un bu çabalarýndan haberi olan Fransa Baþbakaný ve Dýþiþleri Bakaný, 27 Aralýk 1917´de Fransa´nýn savaþ amaçlarýný açýklarken, Fransa´nýn istila amacý gütmedigini, köle hayatý yaþayan Doðu Halklarýna kendi kaderlerini kararlaþtýrmak hakkýný verecek "uluslar prensip" için savaþtýklarýný belirtiyorlardý.

Ýngiltere Baþbakaný Lloyd George ise 5 ocak 1918´de yaptýðý konuþmada, Türklerin baþkentinde kökleri, Türk Halký´na dayanan bir Osmanlý Ýmparatorluðu´nun varlýðýna karþý olmadýklarýný belirtti. Böylece hem Wilson tatmin edildi hem de Ýttifak Devletleri savaþmaktan kurtulacaklardý.

Daha sonra eklenenlerle birlikte 27´ye ulaþan bu noktalar, 11 Þubat´da Wilson´un bir konuþmasýnda, devletlerin yeni topraklar kazanamayacaklarý, savaþ tazminatý alýnamayacaðýný açýklanmasýyla özet olarak þu esaslarý belirliyordu:

Barýþ antlaþmalarý açýk olacak.

Karasularý dýþýnda, savaþ ve barýþta denizlerde mutlak serbesti bulunanak.

Uluslararasý bütün ekonomik engeller kaldýrýlacak ve eþitlik saðlanacak.

Ülkelerin silahlanmayý býrakýp, yalnýzca iç güvenlikleri seviyesine indirilmesi için karþýlýklý garanti verilecek.

Sömürgeler üzerindeki isteklerin serbestçe ve tam yansýzlýkla incelenerek, bu bölgeler halkýnýn çýkarlarýn gözönünde tutularak sonuca baðlanmasý saðlanacak.

Ýþgal edilmiþ Rus Topraklarý boþaltýlacak ve Rusya´ya kendi geliþmesini saðlamasý için her tür imkan verilecek.

Belçika´nýn egemenlik haklarýna dokunulmaksýzýn, boþaltýlýp yeniden kurulacak.

Ýþgal edilen Fransýz Topraklarýnýn boþaltýlýp, Almanya´nýn 1871 yýlýnda Alsas-Loren´i almakla yaptýðý hatanýn düzeltilmesi, yani bu topraklarýn tekrar Fransa´ya geri verilmesi ve barýþýn garanti altýna alýnmasý saðlanacak.

Ýtalyan sýnýrlarý ulusal esaslara göre düzeltilecek.

Romanya, Sýrbistan, Karadað Topraklarýnýn boþaltýlmasý- Sýrbistan´a denizden serbest bir kapý verilmesi, Balkan Devletleri´nin iliþkilerinin ulusallýk bakýmýndan, tarihsel esaslara göre dostça düzenlenmesi, Balkan Devletleri´nin siyasal ve ekonomik baðýmsýzlýklarý ve sýnýrlarýnýn dokunulmazlýðý için uluslararasý garantiler verilmesi saðlanacak.

Osmanlý Ýmparatorhýðu´nda, Türkler´in oturduklarý bölgelerin baðýmsýzlýðýnýn saðlanmasý; Türk egemenliði altýnda bulunan diðer uluslara da özerk bir geliþme için tam ve engelsiz bir fýrsatýn saðlanmasý; Boðazlar´ýn uluslararasý garanti altýnda bütün devletlerin ticaret gemilerine açýlmasý saðlanacak.

Denizden bir kapýsý bulunan baðýmsýz bir Polonya kurulacak.

Büyük ve küçük uluslarýn, siyasal baðýmsýzlýklarýnýn ve toprak bütünlüklerinin karþýlýklý güvenliðinin garanti altýna alýnmasý amacý ile bir millet teþkilatý kurulacak.

Bu bildirinin yayýnlanmasýnda Wilson´un insanlýk ve barýþ inancýnýn bulunduðunu kabul etmekle beraber, açýklamanýn yeterli olamayacaðýný belirtmek gerekir. Rusya´nýn, Almanya ile ayrý bir barýþ yapma hazýrlýklarý içinde olduðunu gören Wilson, Rusya´nýn bu isteðinden vazgeçeceðini umuyordu. Çünkü Rusya´nýn savaþtan ayrýlmasý, Almanya´nýn Doðu Cephesi´ni boþaltacak ve buradaki kuvvetlerini aktararak ve Ýtilaf Devletleri´nin iþini zorlaþtýracaktý.

Lenin´in "uluslarýn kendi kaderini tayin etmeleri" sloganýna karþý Wilson, uluslarýn demokrasilere özgü olarak kendi kaderlerini ve baðýmsýzlýklarýný saðlamalarý garantisi için Milletler Cemiyeti kurulmasýný getiriyordu.

Bunlardan da önemlisi bu bildirinin arkasýnda yatan baþka bir gerçek daha vardý. ABD, 20. yüzyýlda, emperyalist bir aþamaya eriþmiþ ve deniz aþýrý ticaret yapmak için olanaklarýn kýsýtlanmýþ olduðunu görmüþtü. Çünkü dünyanýn 2/3´ü Ýngiliz, Fransýz ve diðer devletlerin sömürgesi halinde idi. Sömürgelerde ticaret yapma olanaklarý kýsýtlýydý. Eðer sömürgecilik yýkýlýrsa, bunun yýkýlýþýný saðlayan ABD, bu sayede dünya ticaretine kolaylýkla aðýrlýðýný koyabilecekti.

Gerçekten de dünyada sömürgeciliðin yýkýlýþýnýn teorisini Wilson ilan etmiþ, uygulamasýný da Türkiye göstermiþtir. Bildirinin etkisi, özellikle Ýttifak blokunda görüldü. "Wilson Bildirisi" esaslarýna dayanarak barýþ yapýlacaðýna göre, yenilenler fazla birþey kaybetmiyeceklerdi. Bu sebeple yýpranmýþ olan Avrupa Kamuoyu´nda barýþ eðilimleri görülmeye baþladý.

Bildiri Orta Doðu´da, Türk Kamuoyu´nda olduðu kadar Ermeni, Rum ve Araplar üzerinde de etki yaptý. Ýtilaf Devletleri´nin verdikleri söze ve Wilson Prensipleri´ne göre kendilerine baðýmsýz devlet kurma hakký tanýyacaklarýna inanýyorlardý. Gerçekte Ýngiltere ve Fransa bu programý benimsememiþlerdi. Fakat Baþkan Wilson´a karþý sayýlacak açýklamalardan da kaçýndýlar.

Savaþýn kendi lehlerine geliþtiðini gören bu iki ülke, yenilgiyle çýktýktan sonra savaþýn nimetlerinden de yararlanmayý düþünüyorlardý. Almanya ve Avusturya Kamuoylarýnda ise bu 14 nokta, "adalete uygun sürekli bir barýþýn" sembolü olarak karþýlandý.

Bana öyle bir resim çiz ki... Gözlerim açýkken deðil, kapatýnca göreyim!


There are no comments for this topic. Do you want to be the first?